Xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn (miễn dịch)

 
Định nghĩa:
XHGTC miễn dịch là tình trạng bệnh lý trong đó tiểu cầu ngoại vi bị phá huỷ ở hệ liên võng nội mô do sự có mặt cuả một tự kháng thể kháng tiểu cầu.
  Tên gọi : XHGTC vô căn ( idiopathic thrombocytopenic purpura - ITP)
                 XHGTC miễn dịch (immune thrombocytopenic purpura- ITP )
                 XHGTC tự miễn ( autoimmune thrombocytopenic purpura- AITP)
II/ Sinh lý bệnh :

-         Tự kháng thể chống lại kháng nguyên tiểu cầu có bản chất là Ig G, đôi khi kết hợp với  IgM và /hoặc với IgA, rất hiếm khi là IgM đơn độc (5%).

-         Tự kháng thể được sản xuất chủ yếu ở lách.

-         Tiểu cầu có gắn tự kháng thể trên bề mặt sẽ bị đại thực bào ở hệ liên võng nội mô phá huỷ. Hiện tượng này xảy ra chủ yếu ở lách

III/ Chẩn đoán xác định :
   3.1. Hoàn cảnh phát hiện :

-         Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ em và người trẻ tuổi.

-         Bệnh thường gặp ở nữ nhiều hơn nam.

-         Dấu hiệu gợi ý là hội chứng chảy máu, hay gặp nhất ở  da và niêm mạc

-         Bệnh có thể được phát hiện tình cờ:  làm xét nghiệm tế bào máu ngoại vi  thấy có số lượng tiểu cầu giảm .

     3.2.Triệu chứng lâm sàng:
  - Hội chứng xuất huyết :    

* XH dưới da đa hình thái,nhiều lứa tuổi( tính chất của xuất huyết do căn nguyên tiểu cầu ).*

*    XH niêm mạc và các tạng

  - Hội chứng thiếu  máu : phụ thuộc vào mức độ chảy máu.
- Gan,lách hạch không to.
  3.3 . Triệu chứng xét nghiệm :
  3.1.1 Huyết đồ :

-         Số lượng tiểu cầu: giảm (nhiều mức độ)

-         Số lượng hồng cầu bình thường hoặc giảm tuỳ mức độ chảy máu .

-         Số lượng bạch cầu bình thường hoặc tăng ( chủ yếu BC hạt do kích thích tuỷ khi mất máu nặng)

 3.1.2 Tuỷ đồ :

-         Tăng sinh dòng mẫu tiểu cầu .

-         Dòng hồng cầu , bạch cầu hạt phát triển bình thường ( hoặc có thể có phản ứng tăng sinh khi có mất máu nặng )

-         Không có hiện tượng xâm lấn tuỷ xương

  3.1.3 Xét nghiêm đông máu :
  + Xét nghiệm đông máu huyết tương:       

-         Howell bình thường hoặc có thể kéo dài 

-         Cefalin kaolin bình thường

-         Tỷ lệ prothrombin : bình thường .

-          Fibrinogen bình thường

+ Các xét nghiệm cho thấy chỉ có các rối loạn liên quan đến tiểu cầu
  -     Máu  chảy kéo dài  

-           Co cục máu : không co hoặc co không hoàn toàn

     3.1.4 Xét nghiệm miễn dịch:
 -  Tăng immunoglobulin (nhất là IgG) gắn trên bề mặt tiểu cầu .
     3.1.5 Xét nghiêm đồng vị phóng xạ  (sử dụng Cr51 ) :
 - Cho thấy tiểu cầu bị giữ và bị tiêu huỷ nhiều ở lách .
IV Chẩn đoán phân biệt

4.1 Giảm tiểu cầu giả :

          Do hiện tượng kết vón tiểu cầu trong EDTA trên invitro. Trường hợp này cần kiểm tra số lượng tiểu cầu trên ống chống đông bằng citrat.
          Có thể do đông dây trong ống máu xét nghiệm.
4.2 Giảm tiểu cầu do các căn nguyên tại tuỷ xương:
 -   Suy tuỷ xương
 -   Lơ xê mi cấp .
 -   Đa u tuỷ xương
 -   K di căn tuỷ xương.
 -   Hội chứng rối loạn sinh tuỷ
  4.3. Giảm tiểu cầu ngoại vi do căn nguyên khác :

-         Do dùng thuốc.

-         Do nhiễm  virus : HIV, HBV, HCV, Dengue, sởi, thuỷ đậu ...

-         Do tiêu thụ trong hội chứng CIVD.

-         Bệnh hệ thống

-         Do cường lách .

-    Sau truyền máu .
V. Tiến triển :
  - Tỷ lệ tử vong : 5% do giảm tiểu cầu nặng.
  - Tiến triển cấp tính : thường gặp ở trẻ em. Khỏi trong 80% trong vòng 2 tháng
  - Tiến triển mạn tính : thường gặp ở người lớn , diễn biến  trên 6 tháng rất dễ tái phát
VI. Điều trị :
  5.1. Điều trị đặc hiệu:   
             Nguyên tắc:  điều trị ức chế miễn dịch
5.1.1.Corticoid liệu pháp
- Prednisolon liều :1 - 2mg/kg/ngày x 4 - 6 tuần. Nếu có đáp ứng thì giảm liều dần và duy trì  
có thể dùng liều trung bình: methylprednisolon 3-5mg/kg/ngày, giảm dần liều                              
 - Trường hợp nặng, nguy cơ chảy máu đe doạ tính mạng có thể dùng corticoid liều cao (bolus): methylprdnisolon 1g/ngày x 3 ngày,
- Khi sử dụng corticoid cần lưu ý các tác dụng phụ của thuốc
5.1.2. Cắt lách :                                                                   
 + Tiêu chuẩn cắt lách:                                                       
   - Chỉ định khi điều trị 6 tháng bằng corticoid thất bại          
   - Sinh mẫu tiểu cầu trong tuỷ còn tốt.
   -  Tuổi dưới 45.
   -  Không có các bệnh lý nội khoa khác 
   -  Bệnh nhân tự nguyện.                                                  
 + Có thể đạt lui bệnh hoàn toàn ở 80% bệnh nhân            
 + Nếu thất bại có thể dùng lại liều Corticoid ban đầu       
 5.1.3.  Điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch :
- Chỉ định khi tiểu cầu vẫn giảm mặc dù đã được điều trị bằng corticoid và hoặc cắt lách                                                                        
- Các thuốc có thể dùng : Cyclosporin A, Immurel, Cyclosphamid, 6MP, Vincristin,                                                         

5.1.4.  Điều trị bằng globulin

-         Thường chỉ định trong trường hợp cấp cứu :  

-         Liều lượng : 0,4g/kg/ngày x 5 ngày)

             hoặc:     1g/kg/ngày x 2 ngày
     Nếu  có hiệu quả, cần điều trị duy trì 10 ngày/lần trong vòng 1®3 tháng.       
  5.2. Điều trị hỗ trợ:
       - Truyền khối tiểu cầu là phương pháp điều trị hỗ trợ.
 + Được chỉ định trong trường hợp có chảy máu nặng đe dọa tính mạng BN hoặc giảm  tiểu cầu quá nặng <20G/l                                                                   
                +  Nên truyền tiểu cầu lấy từ một cá thể có chọn HLA hoặc từ một người  cho trong gia đình và được loại bỏ bạch cầu   
        - Nên truyền khối lượng lớn ngay từ đầu, liều lượng có thể tới 6-8 đơn vị (với KTC pool)/ngày. 
        - Gạn lọc huyết tương    

                                                                                                  Ths. Trần Kiều My

VIỆN HUYẾT HỌC - TRUYỀN MÁU TRUNG ƯƠNG

Chơi thể thao sáng sớm và chiều tối: Dễ đột qụy!

- Không khí buổi sáng có thực sự trong lành như nhiều người vẫn nghĩ? Chơi thể thao lúc sáng sớm, tối muộn liệu có tốt cho sức khỏe?

Sáng sớm, tối muộn: Nhiều khí âm hơn khí dương, hại sức khỏe

Đứng trên phương diện Đông y, Thầy thuốc nhân dân Nguyễn Xuân Hướng - Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam giải thích, ban ngày thuộc dương, ban đêm thuộc âm. Ngày có dương khí nên tốt cho sức khỏe, con người cảm thấy minh mẫn, sảng khoái, làm việc hiệu quả nhất, đêm có âm khí, không tốt cho sức khỏe, con người cảm thấy mệt mỏi, uể oải.

Thời điểm có dương khí là từ 6h sáng - 5h chiều, trong đó, khoảng thời gian 6h sáng - 12h trưa là lúc dương khí ở đỉnh điểm (khoảng 80%), còn

Xuất bản Bài đăng

lại, khoảng thời gian sáng sớm và chiều muộn thì có âm khí.

Trên phương diện khoa học, PGS.TS Nguyễn Đinh Tuấn - Chi Cục trưởng Chi Cục Bảo vệ Môi trường TP.HCM cho rằng, vào ban ngày, ánh nắng mặt trời làm nhiệt độ không khí tăng cao, bụi bặm, khói thải của các nhà máy, xe cộ..., nhờ vậy có sự lan tỏa và pha loãng, đồng thời dần tỏa lên bầu trời.

Khi không có ánh nắng mặt trời, nhiệt độ không khí giảm, khả năng phát tán khói bụi kém nên các lớp khói thải chỉ luẩn quẩn ở mặt đất.

Thầy thuốc Nguyễn Xuân Hướng cho hay, âm khí vào trong cơ thể qua đường hô hấp và qua các lỗ chân lông. Vì thế, nên hạn chế ra đường trong khoảng thời gian này.

Âm khí rất lạnh. Với trẻ nhỏ có sức đề kháng kém, phủ tạng chưa hoàn chỉnh, khí âm vào người sẽ gây cảm, viêm phổi, viêm đường hô hấp…

Với những người có tiền sử bệnh tim, thận, gan, dạ dày, huyết áp… thì biểu hiện bệnh sẽ nặng hơn.

Không nên tập thể dục khi chưa có ánh mặt trời. Ảnh: flickr.com

Tử vong do chơi thể thao quá sức

Sau 7h30 tối, tại các công viên, vườn hoa, chỗ thoáng mát… bắt đầu đông người đi bộ, tập thể dục. Và lí do muôn thủa của mọi người là: “Đi bộ cho tiêu cơm” – chị Phan Thanh Thủy (Từ Liêm, Hà Nội) cho biết.

Anh Thanh Phong, huấn luận viện môn Karate tại TT Thể dục Thể thao Trịnh Hoài Đức cho hay: Lớp học võ của các em thanh thiếu niên đông nhất vào ca học 6 – 8h tối, gấp 3 lần so với những giờ khác trong ngày, vì đây là khoảng thời gian các em rảnh rỗi nhất sau một ngày làm việc và học tập.

Nhiều cán bộ, viên chức nhà nước cũng có thói quen chơi thể thao sau giờ tan tầm. Ông Nguyễn Lâm Thái (50 tuổi, Trung Hòa, Nhân Chính), giám đốc một công ty xây dựng cho biết, sau giờ tan tầm, cơ quan ông có phong trào chơi thể thao. Chị em phụ nữ thì tìm đến các trung tâm thể dục thẩm mỹ, bơi lội, còn cánh đàn ông thì đánh gôn, tennis.

Bản thân ông Thái thì chiều nào cũng có mặt ở sân gôn từ 6 – 8h tối. “Mình già rồi nhưng vẫn cần phải có hoạt động thể thao hàng ngày thì mới tốt cho sức khỏe. Mà muốn chơi thể thao thì chỉ sau giờ làm mới rảnh rỗi!”.

Thế nhưng, thầy thuốc Nguyễn Xuân Hướng khuyến cáo, không nên tập thể dục, chơi thể thao sau 6h tối và trước 5h sáng - khi không có ánh mặt trời. "Việc tập thể dục, thể thao vào ban đêm chỉ duy nhất có ở Việt Nam, còn các nước khác trên thế giới thì rất hiếm thấy".

Ông Hướng cho biết, khi hoạt động nhiều, tim, trí não… cần một lượng dương khí (oxi) lớn vào cơ thể. Nếu chơi thể thao vào thời điểm có âm khí nhiều hơn dương khí, lượng âm khí vào cơ thể nhiều, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Ngoài ra, theo quy luật, sau một ngày làm việc mệt mỏi, thời gian buổi tối là lúc cơ thể cần nghỉ ngơ, thư giãn. Nếu cố tình trái quy luật này, cơ thể không đủ sức đáp ứng nhiều hoạt động mạnh, rất dễ đột qụy.

Trong cuộc đời thầy thuốc của mình, ông Hướng từng chứng kiến không ít những bệnh nhân do chơi thể thao quá sức, lại vào thời điểm không tốt, dẫn đến đột quỵ và có trường hợp đã tử vong ngay tại chỗ.

Cách đây 25 năm, một giáo sư tại trường ĐH Dược Hà Nội đã qua đời trên sân tennis vì chơi quá sức.

Một cán bộ ở Bộ Ngoại giao (xin được giấu tên) cũng đã tử vong ngay trên sân thể thao khi chơi cầu lông sau giờ làm việc. Nguyên nhân được xác nhận là do người này đã chơi quá sức.

Nếu vì quá bận mà chỉ có thể tham gia chơi thể thao vào thời điểm này thì tuyệt đối không được chơi quá sức, chỉ nên chơi khoảng 1 tiếng đồng hồ.

Báo Khoa học Đời Sống Online

Tại sao cảm lạnh khó “tạm biệt” bạn?

Bạn bị cảm lạnh đã khá lâu nhưng mặc dù áp dụng nhiều cách điều trị, tình trạng vẫn không mấy thuyên giảm, thậm chí còn có dấu hiệu nặng hơn.

Vậy nguyên nhân do đâu mà chứng cảm lạnh vẫn mãi  “viếng thăm” bạn không chịu rút lui?

Thiếu nghỉ ngơi

Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc là cách đơn giản giúp cải thiện hệ miễn dịch. Minh chứng đã chỉ ra rằng nếu ngủ ít hơn 7 tiếng/ngày thì bạn dễ có nguy cơ mắc cảm lạnh gấp 3 lần so với những người ngủ đủ 8 tiếng/ngày.

Khi bạn đã mắc cảm lạnh bạn nên dành thời gian nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc (Ảnh: chicagonow)

Chính vì thế, khi bạn đã mắc cảm lạnh, bạn nên dành thời gian nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc, nếu không đây sẽ là một trong những lý do khiến bạn khó bình phục.

Không có thói quen uống nước

Nước đóng vai trò quan trọng trong cơ thể, giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi sức khoẻ, đặc biệt giúp bạn phòng tránh nguy cơ bị khử nước trong cơ thể.

Chính vì thế, khi bị chứng cảm lạnh “viếng thăm”, bạn cần bổ sung đủ lượng nước cho cơ thể để không bị khử nước, cải thiện hệ miễn dịch, giúp bệnh nhanh khỏi.

Vận động quá sức

Khi bị cảm lạnh bạn nên dành thời gian nghỉ ngơi, nhưng điều này không có nghĩa là bạn nên nằm bất động trên giường và cũng không thể hiểu là càng vận động nhiều càng tốt.

Vận động nhẹ nhàng, vừa phải sẽ là biện pháp để chứng bệnh cảm lạnh nhanh chóng “rút lui”. Các bài tập nhẹ nhàng bạn có thể thực hiện như thiền, yoga, đi bộ.

Trị bệnh sai cách

Thật tai hại khi nhiều người nhầm lẫn giữa cảm lạnh với cảm cúm hay với chứng bệnh dị ứng, viêm xoang. Xuất phát từ sai lầm đó mà họ đã có những hiểu biết tai hại khi điều trị bệnh, điều này không những khiến tình trạng không được cải thiện mà ngược lại sẽ càng trở nên tồi tệ hơn.

Trước hết bạn cần hiểu rõ cảm lạnh không giống như cảm cúm là do virus gây nên, vậy nên không thể dùng kháng sinh để điều trị cảm lạnh.

Hoặc không nên dùng các loại thảo mộc theo kinh nghiệm để trị bệnh, vì có thể sự không hiểu biết này sẽ gây nên hậu quả thật tai hại.

Lạm dụng thuốc thông mũi

Thuốc thông mũi tác dụng chính là làm giảm tắc nghẹt, đem lại cho bạn cảm giác dễ chịu khi bị nghẹt mũi. Tuy nhiên, nếu biết dùng thuốc thông mũi đúng cách và khống chế thì thuốc sẽ phát huy tác dụng vốn có của nó.

Ngược lại, quá lạm dụng nó thì sẽ gây nên tác dụng “phản chủ”. Các chuyên gia cho rằng, thuốc thông mũi chỉ có tác dụng phần nào giúp bạn dễ thở hơn còn nước mới chính là phương pháp trị liệu hiệu quả nhất trong trường hợp này.

Cho nên, xin nhắc lại một lần nữa là đừng quên bổ sung lượng nước cơ thể cần mỗi ngày trung bình khoảng 8 cốc.

Điều trị cảm lạnh hiệu quả nhất?

Điều quan trọng nhất trong quá trình điều trị chứng bệnh cảm lạnh, là hãy uống đủ lượng nước cơ thể cần để phòng tránh tình trạng khử nước trong cơ thể.

Hơn thế nữa, đây cũng là cách giúp bạn phòng ngừa các chứng bệnh viêm nhiễm khác xâm nhập vào trong cơ thể.

Khi mắc cảm lạnh, bạn nên tránh xa các đồ uống có chứa cafein như trà, cafe hay cola.

Trong chế độ ăn uống, bạn không nhất thiết phải tuân theo một nguyên tắc cứng nhắc nào, hãy ăn theo ý thích và ham muốn của bạn.

Tuy nhiên, những món ăn có chứa nhiều nước, mềm, được hầm nhừ thường được ưa chuộng hơn cả, ví như súp gà, canh bổ dưỡng…

Khổng Thu Hà (theo Web MD)

Làm gì có loại gió nào gọi là gió độc!

Thời điểm giao mùa là lúc nhiều người bị trúng gió. Thế nào là trúng gió? Phải chăng là có gió độc?

Bị "trúng gió" do… điều hòa quá ấm!

Các chuyên gia đều cho hay, không có loại gió độc nào cả. Hiện tượng “trúng gió” mà dân gian hay nhắc đến, Tây y gọi là cảm, còn Đông y gọi là nhóm bệnh “thời khí”.

Đó là do các yếu tố thời tiết nắng, mưa, gió, lạnh, sương giá… tác động vào cơ thể một cách đột ngột khiến tà khí xâm nhập vào cơ thể qua lỗ chân lông và đường hô hấp.

Chị Lan Anh (trú tại đường Trần Huy Liệu, Hà Nội) cho hay, đợt gió mùa vừa qua (khoảng 16 – 17/11), chị để nhiệt độ điều hòa trong phòng khá ấm nên một hôm khi vừa bước chân ra khỏi nhà, sự chênh lệch nhiệt độ khiến chị bỗng thấy xa xẩm mặt mày, ngã và ngất ngay trước cổng nhà.

Rất may, có người hàng xóm phát hiện kịp thời nên đưa chị vào nhà xoa dầu, cho uống nước gừng…Một lát sau chị tỉnh lại và thấy toàn thân ê ẩm.

Thầy thuốc Nhân dân, bác sĩ Trần Văn Bản - Phó Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho biết rõ hơn về triệu chứng của trúng gió: Ớn lạnh ở gáy, sống lưng, tay, chân, nhức đầu, đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy. Trường hợp nặng có thể bị hôn mê, tai biến mạch máu não.

Bất cứ ai cũng có thể bị trúng gió, nhất là những người có sức đề kháng yếu, trẻ nhỏ và người già. Những người có tiền sử hạ đường huyết, hạ huyết áp cũng rất dễ mắc phải.

 

Nên mặc áo ấm để tránh bị trúng gió vào ngày lạnh. Ảnh: Internet

 

Điều trị sớm trong 3 ngày đầu

Sau một đêm ngủ dậy, anh Trần Chí Dũng (Kim Mã, Hà Nội) thấy cổ bị đau nhức, không thể quay đầu sang bên trái. Sau 2 – 3 ngày xoa bóp dầu, cổ anh Dũng mới cử động bình thường được.

Tuy nhiên, trường hợp trúng gió của anh Dũng vẫn được coi là nhẹ nhàng. GS Nguyễn Tài Thu – Chuyên gia châm cứu hàng đầu Việt Nam (nguyên Giám đốc Bệnh viện Châm cứu T.Ư) cho biết, mùa lạnh năm nào bệnh viện cũng tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị méo mồm do liệt dây thần kinh số 7, bị vẹo cổ cấp, đau thắt lưng cấp... Trường hợp này thường phát hiện đột ngột sau một đêm ngủ dậy.

Anh Phan Tiến Trung (Gia Lâm, Hà Nội) cũng là nạn nhân của đợt gió đầu mùa vừa rồi. Anh cho hay, sáng ngủ dậy, ra mở cửa sổ cho phòng thoáng thì đột nhiên thấy mặt tối sầm lại, một bên miệng giật giật liên hồi. Khi người nhà phát hiện, miệng anh đã bị méo sang một bên. Bác sĩ chẩn đoán anh Trung bị méo miệng do liệt dây thần kinh số 7.

GS Tài Thu còn cho biết, với người bị trúng gió méo miệng, mắt chỉ còn lộ lòng trắng (do liệt cơ khép vòng mi khiến nhãn cầu bị đẩy lên), không nhắm được mắt, miệng và nhân trung méo xệch, chảy nước miếng, nước mắt, nói cười khó khăn...

Theo GS Tài Thu, bệnh liệt dây thần kinh số 7 không nguy hiểm và chỉ cần điều trị bằng châm cứu từ 4-6 tuần là có thể khỏi. Tuy nhiên, có trường hợp phải điều trị 2-3 đợt, rất hiếm trường hợp điều trị không khỏi nhưng tốt nhất là nên điều trị sớm trong 3 ngày đầu.

Cạo gió tùy trường hợp

"Trúng gió" nhẹ có thể tự chữa còn nặng thì phải nhập viện ngay, nếu không sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Tây y chữa chứng bệnh này bằng cách uống thuốc trị cảm, vitamin C để tăng sức đề kháng, đồng thời làm nóng vùng nhiễm lạnh và làm giãn tĩnh mạch.

Còn Đông y chữa trúng gió bằng cách cạo gió, đánh gió bằng dầu nóng. Dùng đồ bạc có cạnh tròn và nhẵn để cạo vào cổ, lưng, bụng, chân, tay để cạo cho đến khi đồ bạc xám lại tức là đã phát tán chướng khí, thông khí huyết.

Sau đó, cho người bệnh uống nước gừng và nước đường gừng nóng, sữa, nước cam, ăn cháo hành, tía tô để giữ ấm cho cơ thể... là khỏi. 

Tuy nhiên, bác sĩ Trần Văn Bản khuyến cáo, không được cạo gió lên phần bụng của phụ nữ có thai, người bị cao huyết áp.

"Trúng gió" cần được điều trị triệt để bởi bệnh dễ để lại di chứng tiềm tàng cho phong thấp, tê thấp, mất khả năng đề kháng sau này.

Cách phòng tránh trúng gió ngày lạnh

- Cần giữ ấm tai, cổ, bàn chân - những chỗ dễ bị nhiễm lạnh nhất. - Khi đang ở môi trường ấm (nằm trong chăn, ở trong nhà…) mà đột ngột tiếp xúc với môi trường lạnh (mở cửa sổ, đi từ trong nhà ra ngoài trời…) thì cần phải mặc quần áo thật ấm. - Không uống rượu chống lạnh vì cồn làm cơ thể nóng lên nhưng khi giã rượu sẽ bị lạnh. - Tắm cần tránh nơi có gió lùa, lau người khô nhanh để không bị mất nhiều nhiệt và nhiễm lạnh.