Bớt món “khoái khẩu” để tránh sỏi thận

Sỏi thận là một bệnh khá phổ biến, ở tuổi trưởng thành, có 10% nam giới và 3% nữ giới mắc phải bệnh sỏi thận. Có nhiều loại, trong đó thường gặp nhất (80 – 90%) là sỏi canxi, kế đến là sỏi struvit, sỏi acid uric, sỏi cystin.

Sôcôla là món “khoái khẩu” của nhiều người nhưng cũng chứa nhiều chất oxalat gây ra sỏi thận

Biểu hiện thường gặp của sỏi thận là tiểu ra máu, dễ bị nhiễm trùng đường tiểu và đau mạn sườn (khi hòn sỏi di chuyển). Sỏi thận cũng có thể được phát hiện bất ngờ qua chụp X quang kiểm tra.

Sỏi thận tạo ra khi nồng độ của một trong những chất hoà tan trong nước tiểu cao hơn bình thường và đạt đến mức mà chất này có thể kết tinh lại được. Có nhiều cách để phòng ngừa sỏi thận, trong đó điều tiết lại thực đơn ăn uống hàng ngày được xem là biện pháp hiệu quả nhất. Để làm được điều đó, mỗi người phải có ý chí bởi không dễ gì “đoạn tuyệt” được những món ăn ưa thích như cá khô, thịt khô, tôm khô, lạp xưởng, các loại mắm, lòng heo, lòng bò, sôcôla… Khi đứng trước hai lựa chọn, bớt ăn những món ưa thích để bảo vệ thận không bị sỏi và ăn cho đã miệng để rồi phải nhập viện mổ sạn thận thì thiết nghĩ lựa chọn thứ nhất bao giờ cũng là khôn ngoan hơn cả.

Uống nhiều nước: đây là cách phòng ngừa sỏi thận hiệu quả, an toàn và rẻ tiền nhất. Việt Nam có khí hậu nóng, người dễ đổ mồ hôi, nước tiểu cô đặc lại, dễ tạo sỏi nên cần uống nhiều nước để nước tiểu loãng ra. Mỗi ngày nên uống khoảng từ 2,5 – 3 lít nước lọc hoặc ăn uống làm sao để có lượng nước tiểu đạt được trên 2,5 lít trong một ngày.

Làm gì khi bị sỏi thận? Trước tiên phải đi khám, thực hiện các xét nghiệm đo nồng độ calcium, phosphor và acid uric trong huyết thanh; nồng độ creatinine, calcium, phosphor, acid uric và oxalat trong nước tiểu 24 giờ. Nếu phát hiện có sỏi, bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị phù hợp. Nếu sỏi nhỏ hơn 4 - 5mm, có thể tự ra theo nước tiểu mà không cần điều trị (chỉ cần uống nhiều nước). Với sỏi thận gây nhiễm trùng hoặc bế tắc, tuỳ vị trí bác sĩ có những phương pháp điều trị khác nhau: mổ hở, tán sỏi ngoài cơ thể, lấy sỏi qua da, tán sỏi qua nội soi… Bệnh sỏi thận thường hay tái phát. Khi tái phát việc điều trị sẽ khó khăn hơn. Vì vậy, dù đã bị sỏi hay chưa, cũng cần chú ý đến thực phẩm, cách ăn uống để tránh sự tạo nên sỏi. Với bệnh nhân đã được điều trị sỏi, nên tái khám để làm thêm các xét nghiệm máu và nước tiểu xem có bất thường gì không để điều trị thêm.

Hạn chế thực phẩm có nhiều chất oxalat: như bia đen, trà đen, sôcôla, đậu nành, đậu phộng, củ cải, cà rốt, táo, mận, dừa, dứa, đào, hành tây...

Ăn lạt, ăn ít thịt động vật: không nên ăn mặn, ăn nhiều thịt. Thực phẩm chứa nhiều muối và nhiều chất đạm sẽ làm giảm độ pH nước tiểu, kích thích bài tiết chất calcium và cystine, gây ra sỏi. Ngoài ra chúng còn làm giảm bài tiết chất citrat, là chất giúp ngăn chặn sự tạo thành sỏi.

Uống nhiều nước cam, chanh tươi: hai loại thức uống này có chứa nhiều citrat, là chất giúp chống lại sự tạo thành sỏi trong cơ thể.

Ăn nhiều rau tươi: chất xơ của rau sẽ giúp tiêu hoá nhanh, tránh ứ đọng trong ruột, giảm thiểu sự tái hấp thụ chất oxalat từ ruột để tạo nên sỏi niệu. Ngoài ra, chất kiềm cung cấp bởi rau tươi sẽ gia tăng sự bài tiết chất citrat chống lại sỏi thận.

Tránh ăn nhiều thực phẩm chứa chất purine: vì dễ gây ra sỏi niệu như cá khô, thịt khô, mắm, lòng bò, lòng heo...

Ăn nhiều thực phẩm có chứa chất calcium: sữa tươi chứa nhiều calcium. Mỗi ngày có thể dùng khoảng ba ly sữa tươi hoặc một số lượng tương đương các sản phẩm từ sữa như bơ, phômai... Không nên kiêng cữ quá mức những thực phẩm chứa calcium vì như thế sẽ gây ra mất cân bằng trong hấp thụ calcium, khiến cơ thể tái hấp thụ nhiều hơn chất oxalat từ ruột và tạo ra sỏi thận. Người ta tin rằng lượng calcium ăn vào khoảng 800 – 1.300mg mỗi ngày sẽ giúp làm giảm bài tiết chất oxalat trong nước tiểu. Tuy nhiên cần nhớ, chỉ có chất calcium chứa trong thực phẩm mới có giá trị, thuốc men có chứa calcium không giúp ích gì trong việc tránh sự tạo thành sỏi thận.

Cẩm nang phòng bệnh thận

Quả thực không khó để bạn tránh được căn bệnh này. Chỉ cần bạn có thói quen đi lại, hoạt động đều đặn, tránh ngồi quá lâu ở một tư thế hoặc vị trí nào. Quan trọng hơn cả là uống thật nhiều nước và ăn nhiều rau, hoa quả.

Hãy tâm niệm những điều đơn giản bác sĩ khuyên bạn sau đây:

Hoạt động và thể dục nhẹ có tác dụng thu thập lượng canxi trong máu và nước tiểu rồi chuyển lượng canxi này tích tụ về xương. Bạn rất cần canxi để giữ cho xương cứng cáp nhưng lại rất kỵ việc có chất này ở trong nước tiểu. Nếu bạn làm việc văn phòng và lại thích xem tivi, đọc sách suốt thời gian không phải làm việc, hãy bỏ thói quen đó. Nên dành vài mươi phút mỗi ngày để tập thể dục nhẹ như đi bách bộ, xe đạp…

Dầu cá có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh sỏi thận

Uống 2.5 – 3 lít nước mỗi ngày, tốt nhất là nước lọc. Tuy nhiên, đôi khi cũng nên uống nước chanh. Các nhà khoa học Mỹ đã chứng minh nước chanh, do chứa nhiều kali (chất kiềm) nên chống hình thành sỏi thận rất tốt. Nếu không tiện pha nước chanh ở cơ quan, bạn hãy cho 1 lát chanh tươi vào cốc nước lọc của mình.

Cố gắng đừng nhịn đi tiểu. Hãy vào toilet ngay khi bạn “có nhu cầu”. Thói quen “nhịn” lâu ngày sẽ khiến bàng quang và thận của bạn “trơ lì” với việc quá tải, ảnh hưởng đến việc lọc canxi trong nước tiểu.

Ăn nhạt: Nói không với thức ăn đồ hộp, đồ ăn đóng gói sẵn, đồ khô do chúng thường có tỉ lệ muối cao. Nên giới hạn lượng muối ăn vào dưới 1.500mg/ngày. Vì vậy, bạn nhớ kiểm tra trên bao bì sản phẩm thông tin về lượng muối trong thức ăn trước khi ăn.

Giảm lượng protein, nên giới hạn lượng thịt ăn vào dưới 170g mỗi ngày. Các thí nghiệm cho thấy, việc ăn nhiều protein có khuynh hướng làm gia tăng lượng acid, canxi và phốt pho trong nước tiểu. Những chất này dễ tạo ra chứng sỏi thận.

Giảm các thực phẩm chứa nhiều oxalat như: trà đặc, cà phê, chocolate, bột cám, ngũ cốc, rau muống.

Ăn uống điều độ thực phẩm chứa canxi (như: sữa, phomai…): Mỗi ngày có thể dùng khoảng 3 ly sữa hoặc một số lượng tương đương các sản phẩm từ sữa như: bơ, phomai (khoảng 800 – 1.300mg chất canxi). Không nên kiêng cữ quá mức những thực phẩm chứa canxi vì như thế sẽ gây ra mất cân bằng trong việc hấp thụ canxi, khiến cơ thể hấp thụ nhiều hơn oxalat từ ruột và sẽ tạo sỏi thận, ngoài ra kiêng cữ thực phẩm chứa canxi sẽ bị loãng xương.

Ăn dầu cá, acid béo omega 3 (có chứa trong dầu cá) có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh sỏi thận.

Một số loại rau củ quả tốt cho thận như: rau ngổ, kim tiền thảo, quả dứa, dưa chuột, dưa hấu.

Tặng Ebook từ điển thuốc đặc chế 1.0

Sau một thời gian cập nhật, tôi đã cho ra đời ebook "Từ điển thuốc đặc chế 1.0" với một số chỉnh sửa và bổ sung thêm hàng trăm biệt dược mới trên thị trường tân dược. Xin post lên để gửi tặng mọi người.

"Thuốc là loại hàng hoá đặc biệt và không thể thiếu trong đời sống con người. Một đời người chắc hẳn ai cũng phải có ít nhất một vài lần dùng thuốc. Thuốc giúp phòng và chữa bệnh và giúp kéo dài tuổi thọ của con người. Tuy nhiên, thuốc là "con dao hai lưỡi",ngoài tác dụng chữa bệnh nó còn có các tác dụng phụ không mong muốn gây tổn hại cho sức khoẻ và có khi dẫn đến chết người. Vì vậy sự hiểu biết về thuốc và sử dụng đúng cách, tránh lạm dụng thuốc hoặc dùng thuốc không theo chỉ định là điều mà mọi người nên biết. Trên thị trường có rất nhiều loại thuốc, vậy làm sao có thể tra cứu nhanh và nắm được các thông tin về loại thuốc mà bạn sử dụng. Sổ tay TỪ ĐIỂN THUỐC ĐẶC CHẾ này sẽ giúp bạn. Hy vọng nó sẽ là từ điển không thể thiếu của bạn. Các thông tin về các loại thuốc trong từ điển này được biên soạn theo các từ điển Y dược, đảm bảo chính xác và được cập nhật mới nhất năm 2009".

Download link (5,5MB)

http://www.mediafire.com/download/hrle9262c4w7rg6

Sữa và sức khỏe

Sữa là nguồn thực phẩm dinh dưỡng tốt cho mọi lứa tuổi Ảnh: jupiterimages.com Ngày nay, sữa không còn là thực phẩm xa xỉ hay khó tìm như trước, mà có thể nói hầu như mọi người ở thành phố đều có thể uống sữa mỗi ngày... Nhưng chưa hẳn có nhiều người sử dụng và hiểu hết về giá trị của sữa đối với sức khỏe. Sữa đã được công nhận là một thực phẩm hoàn hảo nhất trong nhiên nhiên, vì trong sữa có đủ các chất dinh dưỡng và nhiều yếu tố giúp cho sự tăng trưởng cơ thể, vì sữa là thức ăn của những sinh vật non. Ví dụ như trẻ sơ sinh vừa ra đời, bé chỉ cần bú sữa mẹ hoàn toàn trong vòng 4-6 tháng đầu đời là đủ để phát triển cơ thể một cách tốt nhất, không cần phải cung cấp thêm bất cứ loại thức ăn, thức uống nào (kể cả nước). Trong thành phần của sữa có gần như đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho con người cũng như các loại sinh vật khác: • Sữa rất giàu chất đạm có giá trị sinh học cao (tức là loại đạm tốt mà cơ thể có khả năng sử dụng gần như hoàn toàn), đặc biệt rất giàu acid amin lysin cần thiết cho sự tăng trưởng của cơ thể. • Sữa có đường lactose cung cấp năng lượng cho sự hoạt động của cơ thể. • Các loại sữa nguyên kem (không tách bơ) giàu chất béo giúp cung cấp năng lượng và phát triển hoàn chỉnh hệ thống thần kinh. • Sữa rất giàu chất calci giúp xây dựng, cấu trúc trên răng, xương… • Sữa chứa nhiều loại vitamin đặc biệt Vitamin B là những vi chất dinh dưỡng thường thiếu trong khẩu phần ăn của người Việt Nam Với các giá trị dinh dưỡng như trên, sữa vừa là loại thực phẩm mang tính chất xây dựng lại có cả tính chất bảo vệ cơ thể. Do đó, sữa không chỉ cần thiết cho sự phát triển và tăng trưởng của trẻ em từ lúc mới sinh cho đến khi trưởng thành mà còn cần cho cả người lớn, người già để phòng chống loãng xương và các bệnh lý do thiếu dinh dưỡng khác. Vì lý do đó, bạn không nên quên sữa trong khẩu phần ăn hàng ngày của mình, để góp phần nâng cao sức khỏe cho bản thân và cả gia đình bạn.

Trà đắng chữa được nhiều bệnh?

Hiện nay trên thị trường TP.HCM xuất hiện loại trà đắng Cao Bằng được bán với giá khá cao. Nhiều người cho rằng loại trà đắng này chữa được đủ thứ bệnh. Sự thật
thế nào?

Trao đổi với chúng tôi xung quanh công dụng của trà (chè) đắng, bác sĩ Lê Hùng (ảnh)

- viện phó Viện Y dược học dân tộc TP.HCM - cho biết: trà đắng (còn gọi là khổ đinh trà) thuộc chi Ilex. Người Trung Quốc thường xe lá trà thành hình cái đinh hay cuộn tròn như hòn bi. Còn trà đắng Cao Bằng chỉ có dạng hình đinh.

Theo y học cổ truyền Trung Quốc, trà đắng có tác dụng tản phong nhiệt, làm sáng đầu óc và mắt, giải độc, dùng để chữa cảm mạo, viêm mũi, ngứa mắt, đỏ mắt và nhức đầu, làm nhẹ cơn ho, chữa viêm cuống phổi, làm dịu chứng run cơ và giảm khát. Đặc biệt khi bị sốt hay tiêu chảy nặng, trà đắng giúp tăng cường tiêu hóa, cải thiện tinh thần và giúp trí nhớ.

Ngoài ra, những nghiên cứu mới còn cho thấy trà đắng giúp lưu thông tuần hoàn, giảm áp huyết, giảm mỡ trong máu (kể cả cholesterol), ngăn chặn suy thoái chức năng tim và não, giữ trọng lượng hợp lý cho cơ thể. Người mới uống trà đắng trong tuần đầu thường đi tiêu nhiều lần trong ngày, nhưng phân chặt chứ không lỏng như bị tiêu chảy.

Về nghiên cứu công dụng trị bệnh của trà đắng tại VN, theo BS Lê Hùng, cho đến thời điểm hiện tại VN chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào về công dụng điều trị bệnh của trà đắng được công bố. Song, tính chất chung của trà là hàn (lạnh) nên không phải ai dùng cũng phù hợp.

Vẫn theo BS Hùng, khi dùng trà đắng thường xuyên thì chỉ nên sử dụng 2-3 cọng cho một ấm trà dùng trong một ngày. Vừa dùng vừa đánh giá sự biến chuyển của cơ thể mình theo hướng tốt hay xấu. Nếu dùng lâu dài nên được thầy thuốc theo dõi.

Ngoài ra, để hướng dẫn người dân sử dụng trà đắng một cách đúng đắn, hiệu quả và hợp lý, những cơ quan chuyên môn cũng cần có những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc về tác dụng điều trị bệnh của loại trà này.

BS Lê Hùng còn cho biết thêm: trà dùng để uống có rất nhiều loại, gồm trà thông thường (Camellia sinensis), trà bông, trà dây, trà rừng và trà vằng. Mỗi loại trà có tác dụng khác nhau, nhưng nói chung có thể điều trị một số bệnh về rối loạn chức năng thông thường. Trà tươi còn có vitamin C cao, giúp tăng sức đề kháng, chống bệnh tật. Vì vậy, trà được dùng trong các trường hợp tâm thần mệt mỏi, ngủ nhiều, đau đầu, mắt mờ, sốt, ngộ độc rượu... Cũng có thể dùng trà đặc rửa vết thương hoặc lở loét.

Tuy nhiên trà vẫn có những tác dụng phụ, nếu uống quá nhiều có thể làm giảm thiểu lượng vitamin B1 trong cơ thể, gây thiếu vitamin B1 trầm trọng ở một số người. Nếu sử dụng lâu dài với liều cao, trà có thể gây nhiễm độc mãn tính, biểu hiện là mất ngủ, gầy yếu, mất cảm giác ngon miệng, gây kích thích thần kinh (căng thẳng, bứt rứt). Trà còn gây khó ngủ, do đó không nên uống vào buổi tối và không nên uống trà quá đậm đặc.

Cây chó đẻ răng cưa trị viêm gan virut B

Cây chó đẻ răng cưa trị viêm gan virut B

Cây chó đẻ răng cưa.

KTNT - Bệnh viêm gan do virut, đang là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất hiện nay. Như ta đã biết có tới 6 loại virut viêm gan: A, B, C, D, E, G. Trong đó, loại B, C, được coi là loại lây lan nhiều nhất. Trong y học cổ truyền, có phương cách dùng cây chó đẻ răng cưa để trị bệnh viêm gan virut B rất hiệu quả.

Vai trò của gan trong hoạt động sống của cơ thể

Gan giữ nhiều chức năng quan trọng trong hoạt động sống của cơ thể. Trước hết giữ vai trò chuyển hóa và tồn trữ các chất dinh dưỡng cho cơ thể. Quy trình Krebs, một chu trình chuyển hóa cơ bản, cũng được tiến hành chủ yếu ở gan. Thông qua đó, các thành phần dinh dưỡng: protid, lipid, glucid trong thức ăn được chuyển hóa để tạo ra năng lượng (ATP) phục vụ cho mọi hoạt động sống của cơ thể. Gan tiết men, mật (acid mật) giúp tiêu hóa thức ăn, tích lũy glucogen, giúp cho việc điều hòa glucose huyết. Gan đóng vai trò giải độc cho cơ thể, thông qua cơ chế “giáng hóa”, các chất độc được tạo ra các sản phẩm ít độc và được thải ra ngoài theo đường mật và đường thận. Khi gan nhiễm virut viêm gan B (HBV), các tế bào gan sẽ bị tổn thương, làm tăng các chỉ số của enzym transaminase: ALT, AST trong máu, làm cho các hoạt động của gan bị trì trệ, kèm theo các triệu chứng mệt mỏi, kém ăn, buồn nôn. Khi phát bệnh, cơ thể bị sốt, đồng thời với các triệu chứng điển hình: vàng da, vàng mắt, nước tiểu đỏ, đau tức vùng hạ sườn phải... Khi đã có biến chứng chuyển thành xơ gan: bụng trướng to, đau bụng, tiêu chảy, nôn ra máu tươi, kèm theo tụt huyết áp, nặng hơn là hôn mê do suy gan nặng, suy thận cấp, lượng nước tiểu ít dần... Nhiều trường hợp có thể dẫn đến tử vong.

Chó đẻ răng cưa chữa viêm gan HBV

Chó đẻ răng cưa (Phyllantus urinaria L., tên đồng danh: P. amarus, P. cantoniensis Hornem., P. alatus Blume, họ thầu dầu Euphorbiaceae), cây mang tên này vì người ta thấy những con chó sau khi đẻ thường đi ăn cây này. Cây còn có tên là diệp hạ châu, vì có các hạt tròn nằm dưới lá. Ngoài ra còn có nhiều tên khác: trân châu thảo, diệp hạ châu đắng, diệp hòe thái, lão nha châu...

Chó đẻ răng cưa là cây thuộc thảo, sống hàng năm. Toàn cây có màu xanh. Thân nhẵn, mọc thẳng đứng, mang cành nhỏ, cao khoảng 30-50cm, có khi tới 80cm. Lá mọc so le, lưỡng hệ, trông như lá kép. Phiến lá thuôn, dài 5-15mm, rộng 2-5mm, đầu nhọn hay hơi tù, mép nguyên, không cuống hoặc cuống rất ngắn, mặt dưới màu xanh lơ. Hoa đơn tính, nhỏ, hoa đực, mọc thành chùm 2-4 hoa, dọc theo phần ngoại biên của các cành nhỏ, có 6 lá đài hình elip, hoặc trứng ngược. Có 3 nhị, chỉ nhị hợp nhất thành cột mảnh. Hoa cái cùng gốc, dọc theo phần giữa và phần dưới của cành nhỏ, có 6 lá đài hình trứng. Bầu nhụy hình trứng hay hình cầu, có 3 vòi nhụy. Hoa không cuống rất ngắn, mọc ở kẽ lá, hoặc đầu cành, màu đỏ nâu. Quả nang, hình cầu nhỏ, đường kính 2-2,5mm, màu đỏ hơi xám nhạt, xếp thành hàng dọc. Hạt hình ba mặt, hình trứng, màu nâu đỏ, hơi xám nhạt, có vân ngang. Mùa ra hoa từ tháng 4-6. Chó đẻ răng cưa mọc hoang ở nhiều nơi trên nước ta. Hiện đã được trồng với diện tích lớn để lấy nguyên liệu sản xuất thuốc trị viêm gan.

Chó đẻ răng cưa chứa thành phần hóa học gì?

Trong chó đẻ răng cưa có các thành phần flavonoid, alcaloid phyllanthin và các hợp chất hypophyllanthin, niranthin, phylteralin.

Các nhà khoa học đã chứng minh dịch chiết của Phyllantus, có tác dụng ức chế mạnh HBV, thông qua cơ chế ức chế enzym ADNp (ADNpolymerase) của HBV, làm giảm HbsAg và Anti- HBs.

Cây cam kiềm có hình dáng rất giống cây chó đẻ răng cưa.

Công dụng của chó đẻ răng cưa

Chó đẻ răng cưa được nhân dân ở nhiều nước dùng để trị mụn nhọt, đinh râu, chữa rắn cắn; có thể dùng đắp ngoài, uống trong; đặc biệt còn dùng trị sốt, lợi tiểu, đái tháo đường, u xơ tuyến tiền liệt, viêm âm đạo, khó tiêu, viêm đại tràng và chữa bệnh viêm gan vàng da. Trong những năm gần đây, trên thế giới và trong nước có nhiều công trình đã sử dụng cây thuốc này để trị viêm gan B. Với liều 900mg/ ngày, có tới 50% yếu tố lây truyền của HBV trong máu đã mất đi sau 30 ngày sử dụng vị thuốc này. Để trị viêm gan vàng da, có thể dùng chó đẻ răng cưa 40g, mã đề 20g, dành dành 12g, sắc uống. Trên thị trường Việt Nam cũng có nhiều chế phẩm trị viêm gan do HBV, trong thành phần có chó đẻ răng cưa. Ngoài ra, còn dùng chữa lở loét, mụn nhọt không liền miệng: Lá chó đẻ răng cưa, lá thồm lồm ăn tai, lượng bằng nhau, đinh hương 1 nụ, giã nát, đắp vào chỗ đau.

Người ta cho rằng chó đẻ răng cưa có tác dụng ức chế mạnh HBV- DNA (virut viêm gan B trên hệ mã di truyền) và làm cho virut bị đào thải, không bám vào được ADN của người. Những bệnh nhân viêm gan do HBV sau khi sử dụng thuốc có chó đẻ răng cưa, được phục hồi enzym transaminase từ 50-97%, bilirubin toàn phần trở về bình thường.

Trong khi sử dụng chó đẻ răng cưa để trị viêm gan HBV, cần chú ý phân biệt với một cây khác cùng họ, cũng mang tên chó đẻ răng cưa, còn có tên cam kiềm phyllantus niruri L., phân bố ở một số tỉnh thuộc châu thổ sông Hồng (Thái Bình, Hải Dương...). Về hình dạng thực vật, cây này cũng giống như cây thân xanh nói trên, song cây chỉ cao khoảng 5-10cm; thân, cành có màu tía đỏ, quả có màu đỏ. Nhân dân thường dùng toàn cây, sắc đặc lấy nước ngậm chữa đau răng lợi, hôi miệng, thông tiểu, thông sữa, đôi khi cũng dùng trị viêm gan vàng da.

Dinh dưỡng cho người mắc bệnh viêm gan

Gan là một cơ quan quan trọng của cơ thể, thực hiện rất nhiều chức năng khác nhau. Theo một số tài liệu, gan đảm nhiệm tới trên 500 chức năng khác nhau trong cơ thể. Nhiều người ví gan như một nhà máy sinh hóa khổng lồ. Gan giúp giải độc cho cơ thể, tham gia vào các quá trình chuyển hóa, điều hòa hệ tiêu hóa và việc cung cấp năng lượng cho cơ thể. Gan cũng giúp cho việc cân bằng giữa các chất đường, đạm, mỡ, giữ cho cơ thể có được điều kiện sức khoẻ tốt nhất.

Do vai trò quan trọng của gan nên khi gan bị viêm hay tổn thương không hồi phục thì sức khỏe của người bệnh bị đe dọa nghiệm trọng. Bên cạnh việc điều trị viêm gan thì chế độ ăn uống, dinh dưỡng và tập luyện cũng có vai trò vô cùng quan trọng góp phần không nhỏ trong quá trình trị liệu bệnh gan.

Chế độ dinh dưỡng bao gồm cả 2 yếu tố chất và lượng đảm bảo đủ những chất cần thiết để tồn tại và phát triển, bao gồm những chất cơ bản như đạm, bột, đường, sinh tố và các yếu tố vi lượng, chất xơ tùy theo thể trạng và tính chất bệnh lý của gan. Nhìn chung, ở cơ thể trưởng thành trung bình chúng ta cần từ 1.800 - 2.500 kcal, trong đó đạm là 1-1,5 gr/kg thể trọng; ngoài ra cơ thể chúng ta cũng cần khoảng từ 20-30 gr chất xơ. Chất xơ này có nhiều trong trái cây và rau như cam, chuối, cà rốt, đậu đỏ, đậu đen, gạo lức...; các loại rau muống, rau dền, cải cúc, rau ngót.

Cụ thể chế độ dinh dưỡng cho người bệnh viêm gan:

1. Với người bị viêm gan B cấp tính: cần ăn thành nhiều bữa, tránh ăn quá no một lúc, không nên ăn những thức ăn khó tiêu có nhiều gia vị, dầu mỡ như tiêu, ớt, đồ ăn chiên rán; nên uống nhiều nước nhưng không uống nước đá, đặc biệt không uống bia rượu, cà phê, thuốc lá. Bên cạnh đó trong giai đoạn viêm cấp cần có chế độ nghỉ ngơi thường xuyên, không làm việc quá sức, tránh các căng thẳng tâm lý; hạn chế dùng thuốc một cách tối đa, nếu buộc phải dùng thuốc nên tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc bừa bãi. Khi tình trạng nhiễm độc gan trầm trọng cần được theo dõi chăm sóc trong bệnh viện, còn nếu mức độ nhẹ có thể nghỉ ngơi điều trị tại nhà. Trong trường hợp này nên ăn nhẹ và nhiều hơn về buổi sáng vì một số nghiên cứu cho thấy buổi sáng cơ thể và khả năng hấp thu của gan tốt hơn so với chiều, do tình trạng nhiễm độc vì vậy buổi chiều nên ăn ít hơn để tránh bị đầy bụng và nên ăn thành nhiều bữa. Về cơ bản vẫn phải ăn đủ chất dinh dưỡng, đủ năng lượng. Sau khi gan bình phục có thể ăn uống trở lại bình thường, chỉ cần giảm mỡ và các đồ uống có hại cho gan.

2. Với người bị viêm gan mạn tính: Một số tác giả cho rằng nguy cơ đầu tiên lại chính là sự thiếu dinh dưỡng, chính vì vậy những người bị viêm gan mạn tính được khuyên nên tiếp tục ăn uống một cách bình thường, tránh ăn kiêng quá mức cần thiết. Đồng thời để tạo ra sự ngon miệng nên thay đổi nhiều loại thức ăn khác nhau, nên ăn nhiều rau quả và trái cây để có đủ chất xơ cũng như nên ăn nhiều đạm nhất là đạm thực vật, uống thêm một số thuốc bổ bổ sung vitamin và khoáng chất nhưng không nên uống hay ăn những thực phẩm chứa nhiều chất sắt vì gan là cơ quan có chứa rất nhiều chất sắt. Gan của người nhiễm siêu vi C có khuynh hướng giữ chất sắt nhiều hơn mức bình thường vì vậy đưa vào cơ thể thêm nhiều chất sắt dễ làm tăng nguy cơ tổn thương các cơ quan khác như tim, tụy. Các tác giả khuyên rằng nên tránh nấu ăn bằng nồi sắt vì một số phân tử sắt có thể hòa tan vào thức ăn.

Ở những bệnh nhân viêm gan mạn tính, giai đoạn đầu có thể sự tiêu hoá chưa gặp trở ngại nào nhưng về lâu dài hệ thống tiêu hóa sẽ yếu dần vì vậy dễ dẫn đến thiếu dinh dưỡng. Các chất đa sinh tố, axit folic cũng được khuyến khích sử dụng nhất là trong những trường hợp viêm xơ gan do rượu.

Khi viêm gan mạn tính có vàng da, khả năng bài tiết mật có thể giảm vì thế sự hấp thu các chất béo trở nên khó khăn hơn, các loại sinh tố hòa tan trong mỡ như Vitamin A, D, E sẽ không hấp thụ đủ vì vậy nên bổ sung thêm các loại sinh tố trên mỗi ngày.

Việc bổ sung chất đạm trong viêm gan là cần thiết, vì chất đạm giúp cơ thể nhanh phục hồi và có tác dụng chống đỡ lại bệnh tật, làm cho tế bào gan tăng trưởng và phục hồi. Nên ăn các chất đạm có nguồn gốc từ thực vật như đậu xanh, đậu nành và từ tôm cá… Cần tránh tuyệt đối bia rượu, đây là kẻ thù rất nguy hiểm với gan. Nhiều nghiên cứu cho thấy ở những người nghiện rượu bia lâu ngày dễ dẫn tới viêm gan, xơ gan, đặc biệt dễ nhiễm siêu vi C và làm các bệnh gan trở nên trầm trọng hơn, do vậy tuổi thọ sẽ giảm so với những người bị viêm gan mà không uống rượu.

Ngoài ra cũng nên tránh béo phì vì bệnh béo phì dễ dẫn đến các bệnh tim, mạch, huyết áp, tiểu đường, nhiễm mỡ gan làm cho gan đã bị viêm có nguy cơ trở thành xơ gan, vì vậy những người viêm gan mạn tính cũng nên có chế độ tập thể dục một cách phù hợp và giảm bớt các thức ăn có chất béo, cholesterol và đường; nên có chế độ ăn uống ít calo hơn ở những người bị viêm gan mạn mà không mắc bệnh béo phì. Nhưng cũng cần lưu ý ở những người béo phì bị viêm gan mạn vẫn có thể bị thiếu dinh dưỡng trầm trọng mặc dù bên ngoài có vẻ như rất mập mạp...

Về thuốc, rất nhiều loại thuốc điều trị bệnh có thể gây tổn thương các tế bào gan, nên người bị viêm gan cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng bất cứ một loại thuốc nào.

Tóm lại người bị viêm gan, đối với từng giai đoạn, việc lựa chọn chế độ dinh dưỡng hợp lý để cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể và tránh xa các chất độc hại là rất cần thiết để góp phần tạo nên chất lượng sống tốt hơn cũng như kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

CHẨN ĐOÁN LÁCH TO

CHẨN ĐOÁN LÁCH TO

Lách to là một triệu chứng gặp trong nhiều bệnh, nhưng thường nhất là các bệnh về máu và những bệnh của hệ thống tĩnh mạch cửa, các bệnh của gan. Vì là một dấu hiệu thực thể rất có giá trị trong các loại bệnh kể trên, nên khi thăm khám lâm sàng cần hết sức chú ý phát hiện lách to.

I. CHẨN ĐOÁN

1. Chẩn đoán xác định.

1.1. Bình thường:

Lách nằm lẩn trong lồng ngực, không sờ thấy đuợc, trừ các trẻ nhỏ, thành bụng nhẽo. Chỉ gõ được vùng đục của lách ở đường nách sau, cao độ 2-3cm trong khoảng từ D9 – D10 và D11.

1.2. Kỹ thuật khám lách.

- Nhìn: khi lách to nhiều có thể thấy một vòm nổi lên dưới bờ sườn trái. Trường hợp này ít thấy và không được chính xác.

- Sờ nắn: để xác định của lách ở phía dưới bờ sườn. Người bệnh nằm ngửa hoặc hơi nghiêng về bên phải, tay trái giơ cao lên đầu. Thầy thuốc ngồi bên phải người bệnh. Dùng tay phải đặt nằm lên hạ sườn trái người bệnh ở giữa đường nách trước và đường thẳng dọc kẻ qua giữa xương đòn, vì lách di động theo nhịp thở, nên người bệnh hít vào thật sâu, lách sẽ đụng vào các ngón tay ta.

Cũng có thể ngồi bên trái người bệnh. Khi đó người bệnh nằm nghiêng hẳn về bên phải. Dùng các đầu ngón tay làm móc móc nhẹ về bờ dưới xương sườn vùng lách. Người bệnh hít vào thật sâu, có thể thấy được cực dưới của lách.

Trường hợp lách to nhiều xuống phía dưới thì dung hai bàn tay: một phía trện bụng,một phía dưới lưng để giới hạn vị trí của lách và nhận thấy rõ chỗ eo vào của lách. Đồng thời với cách khám này ta sẽ không thấy dấu hiệu bập bềnh thận hoặc dấu hiệu chạm thắt lưng.

- Gõ: để biết vùng đục của lách ở phía trong lồng ngực, cần gõ mạnh từ trên xuống dưới theo đường nách. Ranh giới giữa vùng trong của phổi với vùng đục của lách cho biết cực trên của lách. Trường hợp lách to có thể chấn đoán một phần vùng Traube của dạ dày, lúc đó gõ vùng này cũng thấy đục.

Lách to thường theo hai chiều: chiều thẳng đứng đi xuống hố chậu và đường nằm ngang đi ra giữa bụng. Tuy nhiên có thể chỉ to theo đường thẳng đứng (lách đứng) hoặc chĩ to theo đừong nằm ngang (lách nằm) không có giá trị về phương diện chẩn đoán xác định lách to cũng như chẩn đoán nguyên nhân bệnh. Có khi người ta chia lách to theo số:

Lách số 1: quá bờ sườn 2cm.

Lách số 2: quá bờ sườn 4cm.

Lách số 3: đến rốn.

Lách số 4: quá rốn.

1.3. Nghiệm pháp có lách.

Lách có thể thay đổi thể tích do co lại vì nhiều nguyên nhân khác nhau như khi gắng sức, cảm động, ngạt thở, chảy máu nhiều… ta có thể xác định mức độ co lại của lách bằng cách tiêm phòng 1mg adrenalin vào dưới da, sau đó theo dõi:

- 15 phút sau khi tiêm, thể tích lách co lại.

- Số lượng hồng cầu máu ngoại biên từng 5 phút một. Thường số lượng hồng cầu tăng nhiều nhất sau 10 phút, số lượng tiểu cầu tăng cũng nhanh. Số lượng bạch cầu tăng chậm hơn.

- Nghiệm pháp co lách, ngoài tác dụng chẩn đoán xác định còn giúp cho biết tình trạng xơ hoá của lách.

1.4. Chọc dò lách:

Rất ít khi áp dụng vì tai biến chảy máu. Có thể hạn chế được một phần tai biến, nếu người bệnh nằm bất động tuyệt đối trên giường 24 giờ sau khi tiến hành phẫu thuật. Phương pháp này có chỉ định khi bằng các phương tiện khác mà chưa tìm được nguyên nhân lách to.

chống chỉ định tuyệt đối chọc lách khi thể trạng dễ chảy máu, nhiễm khuẩn, lách to đau, người bệnh dễ xúc động.

Cuối cùng sau khi đã xác định được lách to, cần theo dõi tiến trểin hằng ngày thể tích của nó bằng vẽ trên da bụng hoặc vẽ trên giấy.

Xquang ít giúp cho chẩn đoán xác định lách to. Thường chỉ dùng để chẩn đoán phân biệt với các khối u khác ở hạ sườn trái.

2. Chẩn đoán phân biệt.

Trường hợp lách to trung bình, thường dễ chẩn đoán bằng phương pháp kể trên.

Khi lách to ít, hoặc ngược lại lách quá to, choán hết hố chậu trái, có khi cả hố chậu phải. Lúc đó cần chẩn đoán phân biệt với:

2.1. Thận trái to:

- Khối u của thận tròn hơn, ở sâu hơn, bờ trong của thận không có chỗ lõm vào.

- Có thể thấy dấu hiệu bập bềnh thận hoặc chạm thắt lưng.

- Gõ phía trước thường trong vì có đại tràng đi ngang qua, khác với lách to, nằm phía trong đại tràng ngang.

Trường hợp khó phân biệt, cần chụp thận với thuốc cản quang để biết rõ hình dáng, kích thước thận và bể thận. Dù sao nhiều trường hợp vẫn có thể nhầm.

2.2. Khối u đại tràng ngang góc lách.

- Khối u tròn, nắn thấy giới hạn, di động dễ hơn.

- Có những rối loạn tiêu hoá, đặc biệt là hội chứng Koenig.

Muốn phân biệt chắc chắn thì dùng Xquang: bơm thuốc cản quang vào đường hậu môn (lavemantharyté), nếu khối u của đại tràng thấy rõ hình khuýêt.

2.3. Khối u dạ dày.

- Ở sâu.

- Có rối loạn về tiêu hoá.

Dùng xquang phân định: chụp dạ dày có thuốc cản quang thấy hình khuyết của dạ dày hoặc chụp dạ dày sau khi uống nước sinh hơi, bờ cong lớn của dạ dày bị đẩy vào trong bởi bờ rang cưa của lách. Phương pháp sau này rất có giá trị nếu khi lách to phát triển dưới cơ hoành rất khó sờ nắn.

2.4. Thùy trái gan to:

Trong một số trường hợp, thuỳ trái của gan lấn hẳn sang bờ sườn trái, khó hơn nữa là vưa gan to vừa lách to. Lúc đó gõ ta sẽ thây một đường phân biệt giữa vùng đục của gan với vùng đục của lách khác với vùng đục liên tục trong thuỳ trái gan to.

2.5. Khối u thượng thận:

Thường có kèm theo các rối loạn nội tiết. Cụ thể phân định bằng chụp bụng sau khi bơm hơi màng bụng.

Ngoài ra có thể nhầm lách to với khối u mạc treo, khối u tuỵ tạng, viêm cơ hạ sườn trái, lao hạch màng bụng.

Dù sao, trong tất cả các trường hợp trên, nếu khám xét kỹ, đúng kỹ thuật, hỏi tiền sử bệnh tỷ mỷ,ta cũng có thể phát hiện được bằng lâm sàng hoặc bằng các phưong pháp cận lâm sàng kể trên.

II. CHẨN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN LÁCH TO.

Lách có hai nhiệm vụ chính:

- Là một cô quan tạo máu tan máu và điều chỉnh các chức phận tạo máu.

- Giữ một vai trò tuần hoà: đặc biệt trong hệ thống tĩnh mạch cửa, do đó có liên quan mật thiết đến bệnh ly gan.

Như vậy, đứng trước một ngườibệnh có lách to, cần phải hỏi kỹ, thăm khám lâm sàng tỷ mỷ và tiến hành một số xét nghiệm hướng về bệnh lý của máu và các cơ quan tạo máu khác, các bệnh lý về gan và tuần hoàn tĩnh mạch cửa vì tuy nguyên nhân lách to có rất nhiều nhưng quan trọng nhất vẫn là hai nguyên nhân: các bệnh máu và các bệnh gan, hệ tĩnh mạch cửa.

Thường người ta chia làm hai loại lách to: lách to mạn tính và lách to cấp tính do nhiễm khuẩn.

1. Lách to mạn tính.

Loại này thường gặp nhất và chẩn đoán nguyên nhân cũng khó hơn:

1.1. Lách to trong các bệnh máu.

1.1.1. Bệnh bạch cầu kinh thể tân:

- Thường là người có tuổi.

- Hạch to đều thành chuỗi hai bên.

- Trong một thời gian dài, thể trạng tương đối khá.

- Lách to ít, xét nghiệm huyết đồ thấy tăng bạch cầu, đặc biệt loại tân cầu, màu sắc tiêu bản đồng đều, không có khoảng trống tế bào.

- Tuỷ đồ: tăng bạch cầu thể tân cả loại non lẫn loại già.

- Người bệnh tử vong sau 5 đến 10 năm.

1.1.2. Bệnh Hodgkin:

- Gặp ở người trẻ hơn.

- Hạch thường ở cổ, ở nách, không đối xứng.

- Có khi kh trú trung thất.

- Người bệnh sốt lên xuống dao động.

- Bị ngứa nhiều.

- Huyết đồ: tăng nhẹ bạch cầu đa nhân, tân cầu giảm, đa nhân ưa axit tăng nhiều.

- Chọc dò hoặc sinh thiết hạch thấy có cấu trúc hạch bị đảo lộn, có tế bào Sternberg và những u tế bào ưa axit (granulome éosinophilique). Tử vong sau 2-3 năm tiến triển.

Ngoài ra lách và hạch đều to trong các bệnh:

- Besnier – Baeck Schaumannn.

- Bệnh Sacom lan rộng.

1.2. Lách to kèm theo tăng hồng cầu.

1.2.1. Bệnh Vaquez:

Da, niêm mạc tím sẫm, gan hơi to. Số lượng hồng cầu trong máu tăng rất cao.

1.2.2. Lao lách:

Có thể tăng hồng cầu.

1.3. Lách to kèm theo tăng tuỷ bào:

Bạch cầu tinh thể tuỷ. Lách to nhiều có khi xuống tới hố chậu. Huyết đồ thấy bạch cầu tăng rất cao, 200.000 đến 300.000/mm3, đặc biệt đa số là loại tuỷ bào, tăng từ non đến già không có khoảng trống bạch cầu. Cần chú ý phát hiện những biểu hiện khác của bệnh ở gan, tĩnh mạch, võng mạc, màng phổi.

Tiến triển đến tử vong vài năm, thường là tiến triển sang bệnh bạch cầu cấp.

1.4. Lách to kèm theo hội chứng thiếu máu do tan máu:

Hội chứng thiếu máu do tan máu gồm có:

- Thiếu máu, vàng da nhẹ.

- Bilirubin máu tăng, đặc biệt loại gián tiếp. Stecobilin trong phân tăng.

- Số lượng hồng cầu lưới trong máu tăng cao (trung bình là 1-2%), có khi tới 60- 70%.

- Tuỷ đồ: tuỷ rất giảu hồng cầu, đặc biệt là hồng cầu non.

Có thể là:

1.4.1. Thiếu máu do tan máu tiên thiên (bệnh Minkowski, chauffard):

Em bé xanh xao vàng da nhẹ, lách to vừa. Huyết đồ thấy hồng cầu nhỏ hình bí. Sức bền hồng cầu giảm.

1.4.2. Thiếu máu do tan máu do các bệnh máu của huyết cầu tố:

Bệnh có tính cách di truyền. Trong hồng cầu có những huyết cầu tố bất thường có thể phát hiện được bằng phưong pháp điện di đặc biệt. Trong nhóm này có hai bệnh: bệnh thiếu máu do tan máu với hồng cầu hình bia bắn (cible) thiếu máu vùng biển và thiếu máu do tan máu hồng cầu hình liềm (drépanocytose).

1.4.3. Bệnh thiếu máu do tan máu mắc phải:

Nguyên do nhiểm độc, nhiễm khuẩn, ký sinh vật, các bệnh ác tính.. trong máu thấy có những kháng thể kháng hồng cầu (phản ứng comb trực tiếp và gián tiếp dương tính).

1.5. Lách to kèm theo làm giảm các tế bào máu:

Đó là hội chứng thiếu toàn bộ tế bào máu tiên phát hoặc thứ phát.

III. LÁCH TO TRONG CÁC BỆNH GAN TĨNH MẠCH CỬA

Thường là lách to xơ hoá và xung huyết nhiều, làm cho người bệnh rất dẽ có nguy cơ bị chảy máu đường tiêu hoá do vỡ phồng tĩnh mạch thực quản. Đa số là lách to xơ hoá hậu phát sinh sau khi ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch cửa có tăng áp lực,rất ít khi lách to trước khi tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Sau khi chảy máu lách thường bé lại.

Trong những trường hợp này thường tiến hành làm thêm các xét nghiệm:

- Chụp thực quản với barit để tìm chỗ phồng tĩnh mạch thực quản.

- Làm huyết đồ, tuỷ đồ.

- Thăm dò chức năng gan.

- Chụp hệ thống tỉnh mạch lách – cửa, đồng thời do áp lực tỉnh mạch lách (trung bình 10 cm – 15 cm nước).

IV. LÁCH TO TRONG CÁC NGUYÊN NHÂN KHÁC.

Thường là chẩn đoán khó.

- Nhiễm lý sinh vật:

+ Sốt rét kinh diễn: cần chú ý tìm nguyên do này trong hoàn cảnh hiện tại của nước ta. Da thường xanh xạm. Cần tìm ký sinh vật sốt rét bằng giọt đặc hoặc có thể sau khi làm nghiệm pháp co lách.

+ Ngoài ra một số ký sinh vật có thể gây lách to đơn độc ít gặp ở Takala Azar. Bệnh sán máng (bilharziose…).

- Có thể là một bệnh của máu (bệnh bạch cầu thể ẩn),

- Bệnh banti giai đoạn đầu.

- Bệnh nhiễm khuẩn kinh diễn như lao, lách.

- U nang nước lách (kyste hydatique), các u ác hoặc lành.

- Rối loạn mỡ (dyslipoidose) gây ứ trệ ở lách.

Lách to cấp tính.

Trong những trường hợp này, lách to chỉ là một dấu hiệu tức thời hoặc rất phụ, nằm trong một bệnh cảnh có nhiều đặc điểm.

Thường gặp lách to trong:

- Nhiễm khuẩn máu do các loại vi khuẩn mủ thường.

- Thương hàn hoặc phó thương hàn.

- Viêm màng trong tim cấp hoặc bán cấp, lao kê, xoắn khuẩn Rickettsi…

Cần nhớ có ba bệnh cấp tính, trong đó lách to là một dấu hiệu quan trọng.

- Bệnh bạch cầu cấp: Trẻ tuổi, sốt cao, chảy máu dưới da,hạch to có viêm họng.huyết đồ thấy bạch cầu tăng cao, đa số là non. Có khoảng trống tế bào.

- Bệnh viêm màng trong tim Osler: người bệnh thường có bệnh tim cũ, sốt dai dẳng, cấy máu có thể (+).

- Bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn: người bệnh sốt, viêm họng, nổi hạch ở cổ. Huyết đồ thấy tăng monoxit nhiều trong máu. Làm phản ứng Paul Burne thấy (+).

V. KẾT LUẬN

Lách to là một dấu hiệu thường gặp trên lâm sàng, chẩn đoán xác định thường là dễ, nhưng chẩn đoán nguyên nhân thường nhiều khi rất khó khăn.

Trừ nguyên nhân sốt rét kinh diễn gây lách to là một bệnh còn nhiều ở xứ ta, đứng trước một người có lách to, ta cần nghĩ đến các bệnh về máu và về gan, đặc biệt là bệnh xơ gan có gặp nhiều trong nhân dân do đời sống khổ cực trước đây.

bệnh sốt rét có phải là nguyên nhân gây lách to?

Tại sao sốt rét gây lách to?

Xin quý báo cho biết, bệnh sốt rét có phải là nguyên nhân gây lách to? Khi bị lách to do bệnh này thì phải điều trị như thế nào?

Trần Mạnh Thắng(Lâm Đồng)

Lách to có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó có bệnh sốt rét. Lách phản ánh mức độ sốt rét lưu hành ở một địa phương và mức độ miễn dịch trong nhân dân. Với những trường hợp mới đến vùng sốt rét, tỷ lệ ký sinh trùng có thể cao hơn tỷ lệ lách to. Với dân sống trong vùng sốt rét lưu hành, tỷ lệ lách to có thể cao hơn tỷ lệ ký sinh trùng. Lách ở những người bệnh mắc sốt rét thường sưng to, nặng khoảng 500-1.000g hoặc hơn tùy theo thời gian bị sốt rét. Ở thời kỳ sơ nhiễm, người bệnh thấy hơi đau dưới bờ sườn, khám thấy lách sưng, chưa rắn chắc và có thể trở về bình thường nếu được điều trị tốt. Ngược lại, nếu người bệnh sốt rét tái diễn nhiều năm, không điều trị tốt, đặc biệt những người sống trong vùng sốt rét lưu hành nặng, lách sẽ bị xơ hóa, rắn chắc, không co lại được. Ngoài ra, bệnh sốt rét cũng có thể làm rối loạn chức năng của các bộ phận khác trong cơ thể như gây thiếu máu, gan to, suy thận... Do vậy, khi bị sốt rét, người bệnh cần được thăm khám tỉ mỉ và được điều trị tiệt căn tại các cơ sở y tế. Tuy nhiên, những bệnh nhân sốt rét cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ, tránh hiện tượng kháng thuốc của ký sinh trùng khiến bệnh ngày càng nặng và khó chữa.

Không phải cứ loãng xương là uống canxi

Có những bệnh nhân bị loãng xương nặng nhưng không do thiếu canxi, thậm chí lượng canxi trong máu còn cao hơn bình thường. Chính vì vậy không phải cứ bị loãng xương là uống canxi.

Bác sĩ Lê Anh Thư (Bệnh viện Y dược TP HCM) cho biết, do sợ bị loãng xương nên rất nhiều người đã tự ý dùng các thực phẩm có hàm lượng canxi cao mà không biết rằng điều này rất nguy hiểm. Bởi loãng xương không chỉ đơn thuần do thiếu canxi, mà còn hàng loạt các nguyên nhân khác.

Chẳng hạn: thiếu vitamin D, thiếu protit, tăng hoạt động các tế bào hủy xương, hạn chế hấp thụ canxi ở ruột, bị các bệnh nội tiết, suy giảm hoóc môn sinh dục, giảm hoạt động của các tế bào sinh xương, lạm dụng các thuốc kháng viêm nhóm corticoide. Vì thế nếu cơ thể thiếu vitamin D gây kém hấp thụ canxi thì việc cung cấp thêm canxi là vô nghĩa.

Bác sĩ Thư cũng khuyến cáo, việc dùng bừa bãi các chế phẩm giàu canxi rất nguy hiểm. Khi cơ thể thừa canxi, tùy mức độ có thể xuất hiện các biến chứng từ nhẹ đến nặng như ăn không ngon miệng, táo bón, buồn nôn, mệt mỏi, đau cơ, đau xương, mất nước (do tiểu nhiều). Lượng canxi thải qua đường tiểu nếu tăng lên, nó sẽ kết hợp với phốt phát hoặc oxalat tạo thành sỏi thận.

Với các loại sữa bột được quảng cáo giúp phòng chống loãng xương đang bán trên thị trường hiện nay, thực ra chỉ có tác dụng cung cấp nhiều dinh dưỡng (trong đó có canxi) cho cơ thể. Tuy nhiên, ngay cả sữa đặc bình thường cũng đã cung cấp đủ lượng canxi và dinh dưỡng cần thiết. Với hàm lượng canxi cao, sữa chỉ cung cấp canxi chứ không phòng chống loãng xương.

Theo bác sĩ Thư, để phòng bệnh này, cách tốt nhất không phải là uống nhiều sữa giàu canxi mà hạn chế uống cà phê, rượu, trà, có chế độ dinh dưỡng cân đối, ăn uống điều độ và vận động nhẹ hằng ngày.

Nhu cầu canxi hằng ngày của một người trung bình là 400-500 mg, còn ở phụ nữ mang thai thời kỳ cuối và phụ nữ cho con bú sáu tháng đầu là 1.000-1.200 mg. Bữa ăn hằng ngày của Việt Nam chủ yếu là các thực phẩm giàu canxi như tôm, tép, ốc, cua, trứng, và các loại rau, đậu... Vì vậy những người ăn uống bình thường và cơ thể không mắc các bệnh gây giảm hay kém hấp thụ canxi, không nên sợ thiếu chất này.

Khi bị loãng xương, người bệnh cần được bác sĩ xác định chính xác những yếu tố gây chứng loãng xương của mình để có hướng điều trị thích hợp.

Creatinine là gì

· Creatinine là gì?

· Tại sao đo creatinine trong máu lại quan trọng.?

· Mức bình thường creatinine trong máu là bao nhiêu?

Creatinine là một chất hoá học được thoái hoá từ chuyển hoá của cơ. Creatinine được sản xuất từ creatine, một phân tử rất quan trọng trong việc tạo năng lượng của cơ. Gần 2% creatine trong cơ thể được biến đổi thành creatinine mỗi ngày. Creatinine được vận chuyển trong máu đến thận. Thận sẽ lọc creatinine và thải nó ra ngoài theo nước tiểu.

Tại sao đo creatinine máu lại quan trọng?

Thận duy trì nồng độ creatinine trong máu ở mức bình thường. Creatinine là một chất đáng tin câỵ trong việc đánh giá chức năng thận. Vì vậy khi thận bị suy sẽ làm tăng nồng độ creatinine trong máu. Khi nồng độ creatinine tăng cao một cách bất thường báo hiệu rối loạn chức năng thận hay thận bị suy, ngy cả trước khi người bệnh có triệu chứng suy thận. Vì vậy mà xét nghiệm créatinine trong máu và nước tiểu là xét nghiệm thường qui rất quan trọng để đánh giá chức năng thận

Mức creatinine bình thường trong máu là bao nhiêu?

Bình thường mức creatinine trong máu khoảng 0.6 đến 1.2 milligrams (mg)/ deciliter (dl) ở nam và 0.5 đến 1.1 milligrams /deciliter ở nữ. (theo hệ thống đơn vị 1 mg= 1/1000gam, và 1ml = 1/1000 lít.)

Ở những người trẻ lực lưỡng hay tuổi trung niên, có thể có mức creatinine cao hơn mức bình thường chung của dân số. Mặt khác, ở những người lớn tuổi, mức creatinine có thể thấp hơn mức bình thường. Ở trẻ em, mức creatinine bình thường vào khoảng 0,2mg/dl hay hơn, tuỳ thuộc vào sự phát triển của khối cơ ở trẻ. Ở người chỉ có một thận thì mức creatinine bình thường vào khoảng 1,8-1,9 mg/dl. Khi mức creatinine ở em bé trên 2.0 mg/dl và trên 10 mg /dl ở người lớn thì cần phải chạy thận nhân tạo để lấy những chất có hại ra khỏi cơ thể ( vì lúc này thận không còn lọc được tốt nữa).
Đôi lúc, có một số thuốc có thể là nguyên nhân làm tăng mức creatinine lên cao một cách bất thường

Hỏi đáp về kết quả xét nghiệm

Câu hỏi:
Chào BS! hôm qua em siêu âm FibroScan đã có kết quả, trong kết quả số đinh lượng KPa{Kilo Pascal} là: 6,9 còn Metavir là: F1, xin BS giải thích giùm em.
Còn siêu âm bụng chưa thấy bất thường.
Mẫu xét nghiệm chỉ số:
- GGT 72H {8-37u/L}
- SGOT{AST} 49H {9-35u/L}
- SGPT{ALT} 102H {7-40u/L}
- A.F.P 3.61 {<20ng/ml} co="1009.383">

Người hỏi: Mông Trung Đức

Trả lời:
Chào Trung
Trong việc đánh giá cấu trúc hình thể Gan thì chúng ta có 2 việc:
1. FibroScan để đánh giá mức tổn thương mô học của Gan, theo như kết quả của bạn thì mức độ xơ hóa nhẹ (Siêu âm này theo các nghiên cứu thì có thể dùng để thay thế cho sinh thiết vì nhẹ nhàng, không xâm lấn).
2. Siêu âm bụng tổng quát để đánh giá mức độ tổn thương Gan, cấu trúc Gan có thay đổi nào không (với điều kiện có thể thấy qua hình ảnh Siêu âm), và kết quả Siêu âm của bạn ở tình trạng bình thường không thấy có u hay thay đổi gì về cấu trúc của Gan.
Bạn không cho biết bạn đã bị bệnh bao lâu, nhưng nếu kết quả điều trị 1 năm thì như vậy bạn đã bị viêm Gan siêu vi B mạn tính. 1 năm điều trị với thuốc gì thì tôi không được biết tuy nhiên với viêm Gan siêu vi B mạn tính mà có men Gan tăng như kết quả xét nghiệm của bạn thì bạn cần phải điều trị đặc hiệu ức chế sự phát triển của virus viêm Gan siêu vi B. Có thể dùng thuốc uống hoặc chích, vấn đề này BS có thể trao đổi tư vấn riêng cho bạn trước khi điều trị. Thời gian điều trị thường là lâu dài tùy theo kết quả theo dõi trong quá trình điều trị bệnh. Do đó bạn nên đến BS chuyên khoa Gan để điều trị.
Chúc bạn điều trị thành công.

Đánh giá xơ gan

Vao nam 1997, toi di xet nghiem sieu vi B, ket qua duong tinh. Toi khong dieu tri thuoc gi cho den nam 2006 di xet nghiem lai va ket qua la: HBS AB: Pos S/co: 4446, den nam 2007: HBSAG: Pos index => 1000.0; SGOT. (AST): 22 ; SGPT (ALT): 34; HBeAg: Pos S/co = 18.182.

Sau do toi bat dau dieu tri bang cac loai thuoc: Victron 100mg, Ozinaolin 80mg, philoRPA-S, Silitrol 100, Thymolan, Lavimodine. Hien toi dang dieu tri thuoc Baraclude ngay 2 vien. Khi xet nghiem dinh luong HBV-DNA co ket qua nhu sau 521x10^0 copies/mL huyet tuong; HBeAg: Pos S/co: 15.315; SGOT (AST): 19.5;SGPT (ALT): 26.4; A.F.P: 3.04; fibroscan: 7.2 KPa.

Xin hoi nhu vay tinh hinh cua toi nang hay nhe? Co the chua cach khac khong?

(Ngo Van Sinh)

- Tra loi cua phong mach online:

O cac nam 2006 va 2007 xet nghiem mau cua ban cho ket qua HBsAg (chu khong phai HBsAB nhu ban ghi o ket qua nam 2006) duong tinh, cho thay ban da nhiem virus viem gan B (HBV) man tinh. Ban con co HBeAg duong tinh chung to virus nay trong co the ban co muc do sinh san cao ca vao nam 2007 cho den ket qua gan day, mac du xet nghiem dinh luong DNA cua HBV cho thay ket qua khong cao.

Cac men gan (ALT, AST) la chi so danh gia tinh trang viem xay ra tai gan; trong truong hop cua ban cac lan do men gan deu ra ket qua trong gioi han binh thuong cho thay hien tai cac te bao gan khong bi huy hoai. Tuy nhien, co le vi ban co HBeAg duong tinh nen ban duoc chi dinh cac thuoc ben tren, trong do co mot so thuoc diet virus (Victron, Lamivudine, Baraclude).

Ket qua do do dan hoi cua gan Fibroscan nham danh gia tinh trang xo hoa gan cho thay gan ban bi xo hoa muc do trung binh. Do co the la hau qua cua viem gan man dien ra trong hon 10 nam nay. Ket qua cua men gan va Fibroscan cho thay gan ban co le van con kha nang lam viec bu tru tot.

Tom lai, tinh trang cua ban hien nay la HBeAg duong tinh, luong DNA cua HBV o muc thap, men gan nam trong gioi han binh thuong, gan con kha nang bu tru nen chi can theo doi tai kham moi 3 - 6 thang, lam cac xet nghiem lai de danh gia dien tien benh. Thuoc chong virus thuong duoc chi dinh khi luong DNA cua virus tren 105 copies/mL, men gan tang, gan mat kha nang bu tru.

Nhieu thuoc chua cac benh khac co tac dung tren gan nen khi su dung ban nen luu y den cac tac dung nay. Ngung bia ruou cung lam cham dien tien xo gan. Giu ve sinh an uong de phong tranh nhiem virus viem gan A vi neu bi viem gan A kem se lam tang ap luc len gan da bi ton thuong san.

Vi ban co HBeAg duong tinh nen chu y phong tranh lay benh cho nguoi khac: di kham benh va chich ngua viem gan B cho nhung thanh vien chua mac trong gia dinh, dung rieng do ca nhan nhu ban chai rang, dao cao rau, do cat mong tay... ap dung bien phap an toan tinh duc. Ban cung nen xet nghiem kiem tra tinh trang nhiem virus viem gan C cua minh.

* Toi da xet nghiem viem gan sieu vi B: PCR dinh luong Hepetitis B virus DNA, co ket luan: 512 x 100 copies/mL huyet tuong (nguong phat hien >= 250 copies/ mL huyet tuong). Toi muon hoi ket qua nhu vay la cao hay thap

(Mercury Stellar)

Luong DNA cua virus viem gan B (HBV) trong mau cua ban nhu vay la thap. Tuy nhien ban van nen thuc hien cac xet nghiem theo doi tinh trang nhiem virus viem gan B moi 6 - 12 thang.

Rieng ve theo doi DNA cua virus viem gan B trong huyet thanh, day la cong cu quan trong xac dinh tinh trang sao chep (sinh san) cua virus, theo doi dap ung voi dieu tri va tien luong benh co kha nang dieu tri thanh cong hay khong. So voi HBsAg, dinh luong DNA cua virus viem gan B co do nhay cao hon trong viec phat hien tinh trang nhiem virus viem gan B. Nguoi ta co the van tim ra DNA cua virus trong mau o nhung truong hop HBsAg chuyen tu duong tinh sang am tinh nhu sau dieu tri voi thuoc khang virus, virus an trong mo gan va khong tiet ra HBsAg, dot bien lam virus giam hoac ngung san xuat HBsAg.

Thong thuong nong do DNA virus de co chi dinh dung thuoc khang virus la ≥105 copies/mL, tuy nhien con phu thuoc tinh trang men gan (cho biet muc do viem xay ra tai gan), cac xet nghiem khac ve nhiem HBV (cho biet giai doan benh, do hoat dong, lay truyen cua virus), tinh trang chuc nang gan (cho biet muc do anh huong cua benh len hoat dong cua gan), benh gan di kem (nhung ton thuong khac cua gan co the lam nang them dien tien benh)...

Gan la bo phan co nhieu chuc nang rat quan trong cho co the nhu chuyen chat co hai thanh chat khong con tac hai va thai ra ngoai, tong hop cac nguyen lieu can thiet cho hoat dong song con cua co the, chuyen hoa chat beo… Ban da nhiem virus viem gan B nen cang can quan tam bao ve la gan thong qua che do sinh hoat, an uong… Ngu du giac, tranh lam viec qua suc, ngung bia ruou, can than khi dung bat cu thuoc nao trong dieu tri cac benh, nen lam cuoc song tinh than vui ve… la nhung bien phap mang lai loi ich thiet thuc cho la gan cua ban.

BS LE THUY TUOI

Nhiễm mạn tính virus viêm gan B là gì ?

Nhiễm mạn tính virus viêm gan B là gì? lúc nào chưa được điều trị? lúc nào cần phải điều trị? là những câu hỏi thường gặp của bệnh nhân và của cả bác sĩ không chuyên khoa.

Đồng thời đây cũng là vấn đề then chốt trong chiến lược điều trị nhiễm virus viêm gan B để đạt hiệu quả cao và ít tốn kém cho người bệnh và xã hội. Như vậy thế nào là nhiễm virus viêm gan B mạn ? Nhiễm virus viêm gan B mạn là sau khi bị nhiễm 6 tháng mà virus không sạch trong cơ thể. Trên xét nghiệm là ở bệnh nhân có HBsAg tồn tại (dương tính) trên 6 tháng. Trong tuyệt đại đa số trường hợp không điều trị viêm gan B cấp tính vì nó có khả năng tự khỏi 90% đến 95% đối với thanh niên hay người lớn bị nhiễm mà không cần điều trị . Vậy ở người nhiễm virus viêm gan B mạn lúc nào chưa được điều trị và lúc nào cần phải điều trị ? Ở người đã nhiễm mạn tính khi hội đủ thêm 2 điều kiện sau đây mới có chỉ định điều trị. Một là Virus viêm gan B đang hoạt động nhân lên đến một mức nào đó tùy giai đoạn của bệnh. Xét nghiệm xác định số lượng virus viêm gan B trong máu có thể biết được sự nhân lên của virus viêm gan B. hai là tình trạng viêm và xơ hóa tại gan đang hoạt động. Chỉ có sinh thiết gan mới cho biết tình trạng viêm và xơ hóa gan. Tuy nhiên phần lớn bệnh nhân ở châu Á cũng như tại VN không chấp nhận, nên có thể căn cứ vào các xét nghiệm gián tiếp như tăng men gan ALT, đo độ xơ cứng của gan (làm Fibroscan), số lượng và tỷ lệ tiểu cầu, thử nghiệm xơ (Fibrotest), thử nghiệm hoạt động viêm (Actitest) v.v...

XƠ GAN (Phần 1)

XƠ GAN (Phần 1)

Tổng quan?

Mỗi năm, có gần 25000 người Mỹ chết vì xơ gan - một bệnh mà gây ra sẹo không hồi phục ở gan. Xơ gan đặc biệt nguy hiểm vì sự có mặt của mô sẹo làm cho gan khó thực hiện những chức năng thiết yếu cho sự sống và sức khỏe. Trong số những nhiệm vụ chính, gan khử độc các chất có hại, lọc máu và sản sinh các chất dinh dưỡng sống còn.

Ở giai đoạn đầu, xơ gan hiếm khi gây các dấu hiệu và triệu chứng. Nhưng khi chức năng gan kém đi, bạn có thể bị mệt mỏi, kiệt sức, buồn nôn, sút cân và phù chân và bụng. Da và củng mạc mắt sẽ bị vàng, và có thể ngứa nhiều do lắng đọng mật ở da.

Ở Mỹ, nghiện rượu và nhiễm virus viêm gan C mạn tính là hai nguyên nhân chính của xơ gan.

Nhưng nhiều yếu tố khác có thể dẫn đến bệnh, gồm một số bệnh di truyền, tổn thương đường mật, rối loạn miễn dịch và tiếp xúc lâu dài với một số độc chất trong môi trường.

Mặc dù tổn thương gan do xơ gan là không thể phục hồi, bệnh thường tiến triển chậm và các triệu chứng thường kiểm soát được. Ðiều trị đặc hiệu cho xơ gan phụ thuộc vào nguyên nhân. Người bị xơ gan do viêm gan có thể được điều trị bằng các thuốc kháng virus, trong khi xơ gan do rượu có thể chỉ cần cai rượu. Khi tổn thương nặng đến mức chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, ghép gan có thể là biện pháp duy nhất.

Các dấu hiệu và triệu chứng

Bạn có thể không có các dấu hiệu và triệu chứng của xơ gan ở giai đoạn đầu. Nhưng khi có nhiều mô sẹo thay thế mô lành và chức năng gan suy giảm, bạn có thể có một số triệu chứng sau:

- Chán ăn

- Sụt cân

- Buồn nôn

- Sao mạch màu đỏ nhỏ dưới da hoặc dễ bị bầm tím

- Yếu

- Mệt mỏi

- Vàng da, và mắt, nước tiểu sẫm màu

- Chảy máu từ tĩnh mạch thực quản hoặc ruột

 - Giảm hứng thú tình dục

- Cổ chướng (có dịch trong ổ bụng)

- Ngứa bàn tay, bàn chân và cuối cùng là toàn cơ thể

- Phù cẳng chân, bàn chân do ứ dịch

- Lú lẫn, như hay quên hoặc khó tập trung (bệnh não)

Nguyên nhân

Có khối lượng từ 1,2-1,6 kg, gan là nội tạng lớn nhất của cơ thể. Nó nằm ở bên phải ổ bụng, ngay dưới các xương sườn dưới. Gan khỏe mạnh thực hiện hơn 500 chức năng sống, gồm xử lý hầu hết các chất dinh dưỡng hấp thu từ ruột, loại bỏ thuốc, rượu và các chất độc hại khác ra khỏi máu và sản sinh mật - chất lỏng màu lục được giữ ở túi mật giúp tiêu hóa chất béo. Gan cũng sản sinh cholesterol, các yếu tố đông máu và một số protein khác.

Vì sự phức tạp của gan và sự tiếp xúc của nó với rất nhiều chất độc, gan đặc biệt dễ bị bệnh.

Nhưng gan có khả năng tái tạo đáng ngạc nhiên - nó có thể tự chữa lành bằng cách thay thế hoặc sửa chữa các tế bào bị tổn thương. Tuy nhiên trong xơ gan, quá trình lành bệnh rất kém. Ðể đáp ứng với tổn thương mạn tính, các tế bào hình sao tăng mạnh về kích thước và số lượng. Ðiều này dẫn đến hình thành quá nhiều mô sẹo cản trở khả năng hoạt động của gan. Và mặc dù các nhóm tế bào có thể tiếp tục tái sinh, song kiểu tái sinh này không còn bình thường nữa.

Các yếu tố nguy cơ

Ở Mỹ, uống rượu quá nhiều là yếu tố nguy cơ lớn nhất dẫn đến xơ gan. Loại rượu ít quan trọng hơn lượng rượu uống trong nhiều năm. Hơn nữa, chỉ một lượng rượu nhỏ cũng có thể gây tổn thương gan nếu bạn bị nhiễm virus viêm gan B hoặc C.

Các yếu tố nguy cơ khác gồm:

+ Bị nhiễm viêm gan C hoặc B mạn tính: Hầu hết mọi người bị viêm gan C do truyền máu trước năm 1992, là năm có các xét nghiệm sàng lọc máu cải tiến. Bạn cũng có thể nhiễm virus do tiêm chích bằng kim tiêm bẩn hoặc, ít gặp hơn, từ kim được dùng để xăm hoặc xỏ lỗ. ở Mỹ, viêm gan B thường lây qua đường tình dục hoặc kim tiêm bẩn. Nhiễm viêm gan C lâu ngày gây tổn thương gan từ từ, và xơ gan xảy ra ở 20% số người trong hơn 20 năm sau khi nhiễm. Bị viêm gan C ở độ tuổi càng cao thì càng dễ bị xơ gan.

+ Giới tính: Nam giới bị xơ gan nhiều hơn phụ nữ, chủ yếu vì nam giới thường uống rượu nhiều hơn phụ nữ.

+ Một số bệnh di truyền: Bao gồm các bệnh gây thừa đồng hoặc sắt lắng đọng trong gan cũng như tăng galactose huyết - một rối loạn hiếm gặp ảnh hưởng đến cách co thể chuyển hóa đường sữa (lactose) - và các bệnh tích trữ glycogen, ngăn cản sự hình thành và giải phóng glycogen, một dạng glucose dự trữ , khi cơ thể cần.

+ Phản ứng thuốc và tiếp xúc với độc chất trong môi trường: Trong một số trường hợp, xơ gan có thể là hậu quả của phản ứng nặng với thuốc methotrexat (Rheumatrex, Folex), một thuốc ức chế miễn dịch, hoặc với amiodaron (Cordaron, Paceron), được dùng để điều trị loạn nhịp tim. Tiếp xúc lâu dài với các độc chất trong môi trường như arsen cũng có thể gây xơ gan.

Khi nào cần đi khám

Nếu bạn có các dấu hiệu và triệu chứng của xơ gan như sụt cân, mệt mỏi, vàng da và phù chân hoặc bụng, đặc biệt nếu bạn uống rượu hoặc đã bị viêm gan thì hãy đến bác sĩ khám. Khám thực thể và xét nghiệm có thể giúp chẩn đoán xơ gan và loại trừ các lý do khác gây ra các dấu hiệu và triệu chứng của bạn